Overheveling zorgtaken en de vergunningvrije mantelzorgwoning

Gepubliceerd op 07-05-2014

Op 24 april jl. heeft de tweede kamer ingestemd met de overheveling van een groot aantal zorgtaken van het Rijk naar de gemeente. Zo krijgt de gemeente vanaf 1 januari 2015 onder andere de verantwoordelijkheid voor de extramurale begeleiding individueel en groep. Hieronder valt onder meer de dagopvang voor ouderen en de dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking. Dit brengt niet alleen voor de gemeente, maar ook voor de zorgontvangers een ingrijpende verandering met zich mee.

Nu de gemeenten dezelfde taken voor minder geld zullen moeten gaan uitvoeren, zal onder andere de rol van mantelzorgers naar verwachting sterk toenemen. Dit terwijl in de media steeds meer berichten verschijnen dat veel mantelzorgers nu al overbelast zijn. Om de lasten van de mantelzorgers enigszins te verlichten, heeft het kabinet in het najaar van 2013 besloten om middels een wetswijziging het oprichten van een mantelzorgwoning waar mogelijk vergunningvrij te maken. In voorliggend artikel zal hier nader op in worden gegaan.

 

Wat is mantelzorg?
Volgens de website van de Rijksoverheid moet onder mantelzorg worden verstaan: “onbetaalde zorg voor zieke of gehandicapte familieleden of vrienden”. Het gaat bij mantelzorg om intensieve zorg voor langere tijd, niet door beroepskrachten maar door en voor personen die een persoonlijke band met elkaar hebben.

 

Huidige regeling
Veel gemeenten hebben op dit moment een regeling in hun bestemmingsplannen opgenomen, welke het realiseren van een mantelzorgwoning op het eigen perceel – onder voorwaarden – mogelijk maakt. Of deze mogelijkheid bestaat en zo ja, aan welke voorwaarden dient te worden voldaan, verschilt op dit moment echter nog per gemeente. Zo is het mogelijk dat in gemeente A mantelzorgwoningen tot een maximale oppervlakte van 50 m² zijn toegestaan, gemeente B mantelzorgwoningen alleen toestaat op percelen groter dan 250 m² en binnen gemeente C überhaupt geen mantelzorgwoningen mogen worden gerealiseerd.

Bovendien dient ook in de gevallen waarin een mantelzorgwoning in het bestemmingsplan wordt toegestaan, nog wel een omgevingsvergunningprocedure te worden doorlopen. Met deze procedure zijn de nodige kosten (en tijd!) gemoeid.

Het vergunningvrij realiseren van mantelzorgwoningen is op dit moment nog niet mogelijk. Op basis van artikel 2 van bijlage II bij het Besluit omgevingsrecht (Bor) kan weliswaar in het achtererfgebied bij een woning een bijbehorend bouwwerk tot 30 m² zonder vergunning worden gerealiseerd, maar hierbij geldt op dit moment nog de voorwaarde dat dit vergunningvrije gebouw er niet toe mag leiden dat het aantal woningen toeneemt. Met andere woorden, het vergunningvrije bijgebouw mag op dit moment nog niet (zelfstandig) worden bewoond.  

 

Wetswijziging
Na de wetswijziging wordt voornoemde voorwaarde voor mantelzorgwoningen losgelaten. Dit betekent dat een vergunningvrij bouwwerk in de toekomst mag worden bewoond door een persoon die mantelzorg ontvangt van de bewoner van de (hoofd)woning. Het omgekeerde is ook mogelijk, te weten dat de mantelzorgwoning wordt bewoond door degene die mantelzorg verleent aan de hulpbehoevende bewoner van de (hoofd)woning.

Bovendien wordt de maximaal toegestane oppervlakte aan vergunningvrije bijgebouwen vergroot, zodat de oppervlakte van de mantelzorgwoning niet meer beperkt is tot 30 m².

Daarnaast wordt het mogelijk om, als niet kan worden voldaan aan de mogelijkheden van vergunningvrij bouwen, in afwijking van het bestemmingsplan alsnog (al dan niet tijdelijk) een omgevingsvergunning te verlenen voor een mantelzorgwoning. De geldigheidsduur van deze vergunning kan worden gekoppeld aan de termijn waarin de mantelzorgwoning ook daadwerkelijk wordt bewoond door de hulpbehoevende c.q. de hulpverlener.

Mocht u zelf een mantelzorger zijn of kennen en benieuwd zijn naar de mogelijkheden die de wetswijziging in uw situatie biedt, dan kunt u uiteraard contact opnemen met ondergetekende.

Mr. A.M. Scharff
Vakgroep Bouwrecht en Vastgoedrecht
scharff@bierman.nl