Over beslagen biggen gesproken

Gepubliceerd op 25-10-2013

Achter deze cryptische titel schuilt een geschil waarover de Rechtbank Overijssel zich op 30 september jl. uitsprak[1]. Het betrof een kort geding procedure waarbij er door twee partijen beslagen waren gelegd op ruim 1.200 biggen. Wat was er aan de hand.

 

Feiten
Een leverancier van veevoer heeft een vordering (vordering 1) op een handelaar in varkens. Omdat hij deze vordering niet betaald heeft gekregen, legt hij beslag (beslag 1) op de biggen.

Een groothandel in levend vee liet 3 maanden nadat de leverancier beslag had gelegd, eveneens beslag leggen op de biggen (beslag 2). De groothandel had de biggen enkele maanden eerder aan de handelaar verkocht. Bij deze verkoop was een eigendomsvoorbehoud opgenomen. Dit houdt in dat de eigendom van de biggen pas na betaling van de koopsom overgaat. Tot die tijd blijft de verkopende partij – in dit geval de groothandel – eigenaar. De groothandel beroept zich dan ook op zijn eigendomsvoorbehoud. Vast staat dat de handelaar de facturen van de groothandel nooit heeft betaald (vordering 2).

Een beslag kan alleen gelegd worden op zaken van de schuldenaar. Als vast komt te staan dat de biggen van de handelaar zijn, dan zal het beslag van de groothandel van tafel gaan. Als echter wordt geoordeeld dat de biggen nog steeds van de groothandel zijn, dan zal het beslag van de leverancier worden doorgehaald. In deze zaak is dus de hamvraag; van wie zijn de biggen?

De twee beslagleggers vorderen opheffing van de door de ander gelegde beslagen (rechtszaak).

schema01

 

Overwegingen rechtbank
De leverancier stelde dat de algemene voorwaarden van de groothandel niet van toepassing zouden zijn. Zodoende zou er geen sprake zijn van een eigendomsvoorbehoud. De biggen zouden dan ook van de handelaar zijn. De Rechtbank maakte echter gehakt van deze stelling. Zij overwoog dat de leverancier niets te maken heeft met hetgeen de groothandel en de handelaar met elkaar hebben afgesproken. Nu de leverancier geen partij was bij de overeenkomst, kon hij ook niet de algemene voorwaarden van tafel krijgen. In de wet staat namelijk dat alleen een contractspartij dit kan vorderen en dat was hij niet. De rechtbank stelt dan ook vast dat de groothandel eigenaar is van de biggen.

Eigendom kan echter ook verloren gaan. De leverancier stelde dan ook dat door het opgroeien van de biggen er andere dieren waren ontstaan. De biggen waren verzorgd, gevoed – waarschijnlijk ook nog met voer van de leverancier – en een stuk groter geworden. Volgens de leverancier waren de biggen varkens geworden. Deze varkens zouden niets meer te maken hebben met de biggen van de groothandel. De varkens zouden dan ook andere dieren zijn dan de biggen. De rechter verwerpt ook deze redenering. Het opgroeien van een big tot varken leidt niet tot het ontstaan van een nieuw dier. Het blijft hetzelfde dier. Alleen ouder en groter. De groothandel blijft eigenaar van de biggen, ook nu die inmiddels uitgegroeid waren tot varkens.

De stellingname van de leverancier is nog niet zo vreemd als het lijkt. De Hoge Raad zag zich op 24 maart 1995, NJ 1996, 158 voor de vraag gesteld of het uitbroeden van eieren tot kuikens leidt tot het ontstaan van een nieuwe zaak. In die rechtszaak stond vast dat de eieren onder eigendomsvoorbehoud waren geleverd. De vraag was dan ook of de eigenaar van de eieren ook eigenaar was (geworden) van de kuikens. De Hoge Raad gaf aan dat eieren wezenlijk verschillen van kuikens en dat de eigenaar van de eieren dan ook niet eigenaar van de kuikens is geworden. De redenering van de leverancier lijkt dan ook op deze zaak te zijn geïnspireerd.  

Nu de groothandel eigenaar is gebleven van de biggen/varkens werd het beslag dat gelegd was door de leverancier opgeheven.     

 

Waar dien je als ondernemer op te letten
Uit deze zaak volgt dat beslaglegging niet zonder risico is. Als komt vast te staan dat een beslag onterecht is gelegd, dan dient de schade die is veroorzaakt door het beslag te worden vergoed. Dit kan behoorlijk oplopen. Zeker in het geval bijvoorbeeld de productie/de bedrijfsvoering door het beslag is stilgelegd. Goede advisering bij het leggen van beslag is daarom een must.

Daarnaast toont deze zaak het belang aan van algemene voorwaarden met een eigendomsvoorbehoud. Bovendien dient een ondernemer zich de vraag te stellen; wat doet mijn afnemer met mijn producten? Indien uw klant uw product verder bewerkt/verwerkt, dan liggen er risico’s op de loer waardoor u uw eigendom kunt verliezen. In geval van faillissement van uw klant is dit extra zuur, aangezien u dan niet uw producten kunt terugnemen én blijft zitten met onbetaalde facturen.

mr. Timo Kivik of Beernink
Sectie ondernemingsrecht Bierman Advocaten LLP 


[1] Rechtbank Overijssel 30 september 2013, zaaknummer: C/08/144564/KG ZA 13-340