Estate Planning: Schenken

Gepubliceerd op 02-06-2014

Door middel van estate planning kunnen bij leven al voorzieningen worden getroffen ter voorkoming van ongewenste situaties na een overlijden, waarbij tevens wordt beoogd de overdracht van vermogen fiscaal gezien zo gunstig mogelijk te laten verlopen. Belangrijke onderdelen van een goede estate planning zijn de huwelijksvoorwaarden en een testament. Ook een schenkingsplan is essentieel. Om te voorkomen dat erfgenamen in de toekomst aanzienlijke bedragen aan erfbelasting moeten betalen, kan het immers verstandig zijn om bij leven aan de beoogde erfgenamen schenkingen te doen. Op die manier kunt u gebruik maken van de mogelijkheden die de Successiewet biedt om belastingvrij vermogen over te dragen.

Een schenking is een gift die in een overeenkomst is vastgelegd en die ertoe strekt dat de schenker ten koste van zijn eigen vermogen de begiftigde verrijkt. De begiftigde is over de ontvangen schenking schenkbelasting verschuldigd. De Successiewet biedt de wel bekende mogelijkheden om jaarlijks een belastingvrije schenking te doen. Ook zijn er mogelijkheden om aan een kind tussen de 18 en 35 jaar een eenmalige belastingvrije schenking te doen, al dan niet ten behoeve van de aankoop van een huis of het volgen van een studie. Minder bekend zijn de mogelijkheden van schenken onder ontbindende en opschortende voorwaarde en die van een herroepelijke schenking.

Schenking onder opschortende voorwaarde

Een schenking komt civielrechtelijk tot stand op het moment van het aangaan van de schenkingsovereenkomst. Het is evenwel mogelijk de werking van de schenking op te schorten tot een bepaalde (zekere) gebeurtenis, zoals bijvoorbeeld het overlijden. Bij een schenking onder opschortende voorwaarde gaat de Successiewet uit van het moment waarop de voorwaarde in vervulling gaat. Pas dan wordt beoordeeld of er sprake is van een belastbare schenking en wordt het belastingtarief bepaald. In fiscale zin is bij een schenking onder opschortende voorwaarde derhalve bij de schenkingsovereenkomst nog geen sprake van een schenking en behoeft nog geen aangifte te worden ingediend. Dat moet pas gebeuren nadat de voorwaarde is vervuld.

Schenking onder ontbindende voorwaarde

Wordt een schenking gedaan onder een ontbindende voorwaarde, dan komt de schenking te vervallen op het moment dat deze in de schenkingsovereenkomst genoemde onzekere toekomstige gebeurtenis plaatsvindt. Doet deze ontbindende voorwaarde zich voor, dan keert de eigendom van het geschonken bedrag of goed automatisch terug aan de schenker.

Anders dan een schenking onder opschortende voorwaarde komt een schenking onder ontbindende voorwaarde direct tot stand en is ook direct aan schenkbelasting onderhevig. Is over de schenking belasting betaald en komt de schenking door het intreden van de ontbindende voorwaarde later alsnog te vervallen, dan zal een correctie moeten plaatsvinden van de reeds betaalde belasting. Daarbij wordt rekening gehouden met de eventuele voordelen die de begiftigde heeft genoten in de periode dat hij het bezit over de schenking had, zodat de begiftigde per saldo schenkbelasting verschuldigd is over de voordelen die hij uit deze schenking heeft genoten.

Herroepelijke schenking

De wet biedt voorts de mogelijkheid om een schenking herroepelijk te maken. Dat moet bij de schenkingsovereenkomst dan wel duidelijk zijn afgesproken. De schenker bereikt hiermee dat hij zeggenschap houdt over hetgeen hij heeft geschonken. Schenkt hij bijvoorbeeld een onroerende zaak aan een van zijn kinderen, die aan deze onroerende zaak een bestemming wil geven die schenker niet ziet zitten, dan kan hij de schenking herroepen. Ook kan het voor de schenker prettig zijn om de schenking (deels) te herroepen, indien hij met een economische tegenvaller te kampen krijgt als gevolg waarvan hij het geschonken bedrag zelf nodig heeft. Aan de mogelijkheid om de schenking te herroepen kan een tijdslimiet worden gekoppeld.

Wordt de schenking herroepen, dan kan de ontvanger van de schenking de reeds betaalde schenkbelasting bij de belastingdienst terugvragen. Daarbij wordt rekening gehouden met het voordeel die de ontvanger van de schenking heeft genoten in de periode dat hij over dat geld de beschikking had.

De schenking onder opschortende of ontbindende voorwaarde en ook de herroepelijke schenking maken het voor de schenker aantrekkelijk om bij leven al vermogen over te dragen aan de volgende generatie en vormen daarmee een belangrijk onderdeel van een goede estate planning.

Mr. M.A. de Vos-van der Eijk
Sectie Familie- en Erfrecht